Page 92 - ΤΕΥΧΟΣ 30

SEO Version

Με τη λέξη έθιμο αποκαλούμε την κοινή συνήθεια μιας κοινω-
νικής ομάδας που προέρχεται και τηρείται από παράδοση, συγ-
χρόνως δε ρυθμίζει τις εκδηλώσεις της ομάδας αυτής. Μάλι-
στα, το έθιμο, είναι βαθιά ριζωμένο στη λαϊκή ψυχή και η εκ-
δήλωσή του βρίσκεται ανάμεσα στη συνήθεια, τη μόδα και το
νόμο.
Έχει δε η εθιμική πράξη τη δύναμη να ασκεί απόλυτη και μό-
νιμη εξουσία πάνω στο κοινωνικό σύνολο, συντελώντας επι-
πλέον στην κάθε μορφή χαρακτήρα όπως στον θρησκευτικό,
φυλετικό και κοινωνικό. Το έθιμο έχει δύναμη επιβολής λόγω
του ηθικού εξαναγκασμού που επιβάλλει στα άτομα να συμ-
μορφώνονται με τους άγραφους κανόνες της εκτέλεσής του.
Τα έθιμα και οι νόμοι τους είναι άγραφα στοιχεία και μεταβι-
βάζονται από γενιά σε γενιά μαζί με τη γλώσσα και τη θρη-
σκεία και στην πορεία του χρόνου, αλλάζουν, τροποποιούνται,
«μεταλλάσσονται», χάνονται, γεννιούνται νέα, ξεχνιόνται τα
παλιά. Όλες αυτές οι μεταβολές είναι κατά συνέπεια φυσική
εξέλιξη, αφού οι κοινωνικές δομές -οι κατ’ εξοχήν φορείς των
εθίμων-, αλλάζουν και εξελίσσονται, «παρασέρνοντας» τους
άγραφους εθιμικούς κοινωνικούς νόμους.
Τα έθιμα διαιρούνται σε δύο βασικές ομάδες: τα κοινωνικά και
τα θρησκευτικά. Στα πρώτα ανήκουν τα έθιμα που ρυθμίζουν
τις σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών τάξεων και είναι τα έθιμα
που αναφέρονται στη φιλοξενία, ανταλλαγή ευχών κλπ. Στα
δεύτερα ανήκουν τα σχετικά με τη λατρεία του Θεού. Ο δια-
χωρισμός αυτός όμως δεν είναι απόλυτος, γιατί πολλά έθιμα
ανήκουν και στις δύο κατηγορίες.
Η κεφαλληνιακή παράδοση σε όλες τις εκφράσεις της ζωής και
της καθημερινότητας έχει πλήθος από εθιμικές πράξεις, που
είναι ονομαστές και μάλιστα ρυθμίζουν, όπως σε κάθε τόπο, το
χαρακτήρα και τη νοοτροπία του κοινωνικού μας συνόλου,
καθώς το άκουσμα και τη φήμη της περιοχής μας. Τα κεφα-
λονίτικα έθιμα του Δωδεκαημέρου, όπως μας έχουν παραδο-
θεί από τους παλαιότερους λαογράφους, ήταν ποικίλα,
πλούσια στις εκτελέσεις τους και ονομαστά.
Ακολουθεί μια συγκριτική αναφορά σε έθιμα του νησιού μας
από εκείνα τα οποία βρήκαμε γραμμένα ως σημαντικές λαϊκές
Τεύχος 30 • Δεκέμβριος 2011 • www.kmag.gr
92
αφιερώματα
«Σβησμένα και ενεργά»
έθιμα του Δωδεκαημέρου
της Κεφαλονίτικης παράδοσης